Birleşmiş Milletler, 2021 yılını

Uluslararası Meyve ve Sebze Yılı (International Year of Fruit and Vegetables-IYFV)   ilan etti.

 

BM, Uluslararası Meyve ve Sebze Yılı ile hem çeşitlendirilmiş hem dengeli hem de sağlıklı beslenme ve yaşam tarzının bir parçası olarak daha fazla meyve ve sebze tüketmenin, beslenme ve sağlık bakımından faydalarına yönelik farkındalık yaratmayı hedeflemiştir.  Ayrıca diğer bir hedef de politik düzlemin dikkatini bu son derece çabuk bozulan ürünlerin kaybını ve israfını azaltma konusuna çekmektir.

Sağlıklı beslenmeyi düşündüğümüzde, sıklıkla akla gelen ilk gıda maddeleri meyve ve sebzelerdir.

Meyve ve sebzeler tarımsal birer gıda halkası olarak iklim değişkenliğinden ve iklim değişikliğinden doğrudan etkilenirler.

İklim Değişikliği etkileri meyve ve sebzeleri çeşitli iklim elemanlarıyla doğrudan kuşatacak olmanın yanı sıra iklim elemanlarının dolaylı etkisinden kaynaklı olarak farklı şekillerde etkileyecektir.

İklim Değişikliği; gıdaya erişim, ürün kalitesi, güvenilir gıdaya erişim gibi çok çeşitli yollardan meyve ve sebze tedarik sürecini etkileyecektir.

Tüm bunların yanı sıra meyve ve sebzeler;   vitamin, mineral ve lif bakımından zengin olup, insan vücudunun düzgün çalışması için hayati öneme sahiptirler.

Meyve ve sebzeler;   vitamin, mineral ve lif bakımından zengin olup, insan vücudunun düzgün çalışması için hayati öneme sahiptirler. Besleyici bir diyetin parçası olarak meyve ve sebze tüketmenin faydaları çok fazladır. Taze ürünler sadece tüketiciler için faydalı olmakla kalmaz, aynı zamanda gıda sistemine de fayda sağlamaktadır.

Meyve ve sebze sektörü, biyoçeşitliliğin artmasına, çevresel sürdürülebilirliğin oluşturulmasına ve değer zincirlerinde çalışan çiftçilerin ve çalışanların geçim kaynaklarının iyileştirilmesine katkıda bulunmaktadır. Üretim (örneğin, emek yoğun üretim), nakliye ve ticaretteki zorluklar nedeniyle düşük bulunabilirlik ve kaliteli ürünlere yönelik yüksek fiyatlar, özellikle gelişmekte olan ülkelerde meyve ve sebzeleri birçok kişi için erişilemez hale getirmektedir. Dünyanın bazı bölgelerinde çeşitli meyve ve sebzeler sınırlı düzeyde bulunmakta ve halk bu yiyeceklere erişim problemi ile karşı karşıya kalmaktadır.

Meyveler ve sebzeler çabuk bozulan ürünlerdir ve bu, çiftliklerden başlayarak değer zincirinin her adımında yüksek düzeyde gıda kaybına ve israfına neden olabilmektedir. Pek çok meyve ve sebzenin çiğ veya pişmemiş olarak tüketilmektedir. Bu durum, patojen kirliliği ile bağlantılı gıda kaynaklı hastalıklara neden olmanın yanı sıra kimyasal kirlilik nedeniyle gıda güvenliği riskleri için de problem oluşturabilmektedir.

Bu nedenle, meyve ve sebze sektöründe besinsel faydaların ötesine geçerek hem onlara gıda sisteminin ayrılmaz bir parçası olarak bütüncül bakmak hem de sosyal, ekonomik ve çevresel faydalarını incelemek büyük önem kazanmaktadır. Farklı aktörler, meyve ve sebzeleri daha erişilebilir, uygun fiyatlı ve kullanılabilir hale getirmeye katkıda bulunabilir. Soğuk zincire (üreticiden tüketiciye kadarki soğutma işleri), araştırma ve geliştirmeye ve dijital yeniliğe yatırım yapmak, sektörün önemli ölçüde iyileştirilmesine yardımcı olabilir.

 

2021 Uluslararası Meyve ve Sebze Yılının Ana Hatları

1- SAVUNUCULUK VE FARKINDALIK ARTIŞI

*Meyve ve Sebzelerin daha iyi beslenmeye, diyet çeşitliliğine ve sağlığa nasıl katkıda bulunduğu; topluma, ekonomiye ve çevreye etkileri ve sürdürülebilir kalkınmaya katkısı konusunda farkındalık yaratmak;

*2021’in hedeflerini desteklemek ve ulusal, bölgesel ve küresel kalkınma gündemlerine entegrasyonunu teşvik etmek;

*Meyve ve Sebzelerin farklı yönleri ve bunların Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine (Sustainable Development Goals-SDGs) ve diğer ilgili küresel sözleşmelere ve kılavuzlara katkıları konusunda küresel bir tartışmayı canlandırmak

2- BİLGİ YARATMA VE YAYGINLAŞTIRMA

*Meyve ve Sebze gıda sistemlerinin, çeşitli yönlerinin hem gelişmekte olan hem de gelişmiş ülkelerde topluma, ekonomiye ve çevresel sürdürülebilirliğe nasıl katkı sağladığına dair anlayışı geliştirmek ve kanıta dayalı iletişim mesajları oluşturmak;

* IYFV 2021'in farklı yönlerinin olumlu ve olumsuz etkilerinin izlenmesine ve ölçülmesine yönelik araçları ve mekanizmaları teşvik etmek.

3- POLİTİKA YAPMA

*Meyve ve Sebzelerin sürdürülebilir kalkınmaya, kırsal ekonomik büyümeye ve geçim kaynaklarına, gıda güvenliğine ve çeşitlendirilmiş, dengeli ve sağlıklı beslenmeye katkılarını artıran ve en üst düzeye çıkaran kanıta dayalı politikaları, yasaları ve düzenlemeleri ve iyi uygulamaların değişimini teşvik etmek;

* Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin yanı sıra ilgili küresel sözleşmelerin ve kılavuzların hedeflerine ulaşmaya katkı sağlayan yatay kesen ulusal politikalar aracılığıyla meyve ve sebze gıda sistemlerini ele alırken bütüncül ve bütünsel yaklaşımları teşvik etmek;

*Araştırma dahil olmak üzere IYFV 2021'in farklı yönleriyle ilgili kamu/özel sektör işbirliğini ve ortaklıklarını canlandırmak;

*Meyve ve Sebzelerin tüketimini ve sürdürülebilir üretimini teşvik etmek, kayıplarını ve israfını azaltmak için inovasyon ve altyapı geliştirme yatırımlarını teşvik etmek.

4-KAPASİTE GELİŞTİRME VE EĞİTİM

*Meyve ve sebze üretiminin ve tüketiminin faydalarını, sağlık ve beslenmeye etkilerini ve ıyfv 2021'in diğer ilgili konularını teşvik etmek için eğitim politikaları ve programları (okul beslenme programları, okul bahçeleri, kentsel ve çevre bahçeler ve çatı bahçeleri, sağlıklı işyerleri, gıda okuryazarlığı, toplum gıda kaybı ve israfı (Food Loss and Waste-LFW) eğitim programları gibi)  ile ilgili eğitim materyallerinin formülasyonunu ve uygulanmasını desteklemek;
*2030 Gündemi ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri doğrultusunda müfredat geliştirmede meyve ve sebzelerin önemini vurgulayarak beslenme eğitiminin entegrasyonunu artırmak;

*Meyve ve sebzelerin üretimi ve hasat sonrası taşınması, işlenmesi, hazırlanması, pazarlanması ve tüketiminde bilgi oluşturma ve beceri geliştirme yoluyla başta kadınlar ve gençler olmak üzere paydaşları güçlendirmek.

 

Meyve ve Sebzelerle İlgili Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH)

SKH -   2    3

Meyve ve Sebzelerin sağlığa faydaları

Meyve ve sebzeler çoklu sağlık etkileri yaratır. Bağışıklık sistemimizi, yetersiz beslenme ile savaşımızı güçlendirir ve bulaşıcı olmayan hastalıkların önlenmesine yardımcı olur.

 

SKH -   2    3

Çeşitlendirilmiş diyet ve sağlıklı bir yaşam tarzı

Çeşitlendirilmiş ve sağlıklı beslenmenin bir parçası olarak her gün yeterli miktarda meyve ve sebze tüketilmelidir.

 

SKH -   2    8    12   13   14   15

Yiyecek kaybı ve israfı

Çiftlikten sofraya gelen yiyeceklere saygı

-Meyve ve sebzeler fiyatlarından daha değerlidir. Üretimden tüketime kadar tedarik zinciri boyunca kalitelerini korumak ve güvenliğini sağlamak, kayıpları ve israfı azaltır. Aynı zamanda tüketim için kullanılabilirliklerini de artırır.

-Yenilik yapın, geliştirin, gıda kaybını ve israfı azaltın.

-inovasyon, gelişmiş teknolojiler ve altyapı, meyve ve sebze tedarik zincirlerinde kaybı ve israfı azaltıp verimliliği ve üretkenliği artırmak için kritik öneme sahiptir.

 

SKH -   1    2    12   15

Sürdürülebilir değer zincirleri

Sürdürülebilirliği teşvik etme

Sürdürülebilir ve kapsayıcı değer zincirleri, hem üretimi artırmaya hem de ekonomik, sosyal ve çevresel sürdürülebilirliği teşvik etmek için meyve ve sebzelere erişilebilirliği, güvenliğini, satın alınabilirliği ve eşit erişimi artırmaya yardımcı olabilir.

 

SKH -   1    2    3    4    5    8    11   12   15

Aile çiftçilerinin rolünü vurgulamak

Artan refah

Meyve ve sebze yetiştirmek, aile çiftçileri ve toplulukları için daha iyi bir yaşam kalitesine katkıda bulunur. Sürdürülebilir bir şekilde yönetilen yerel kaynaklar ve artan tarımsal biyoçeşitlilik yoluyla gelir sağlar, geçim kaynakları yaratır, gıda güvenliğini ve beslenmeyi iyileştirir ve dayanıklılığı artırır.

 

 

Uluslararası Gıda ve Tarım Organizasyonu (FAO) 2021 Uluslararası Meyve ve Sebze Yılı ile İlgili Bir Rapor da yayınlamıştır.

Rapor, hem meyve ve sebze gıda sistemi çapında tüketim güvenliğini sağlamak hem de herkes için daha iyi beslenme sonuçları ve sağlıklı diyetler sunmak için alınması gereken eylemlere ve sistematik yaklaşımlara dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, Uluslararası Yıl ve sonrasının kutlanması için meyve ve sebze sektörü hakkında ilginç bir tartışma başlatmaya yardımcı olacaktır.

Rapordan Konu Başlıkları

-Meyve ve sebzeler- Sağlıklı yaşam için gerekli

-Sağlık ve Beslenme Faydaları

-Yeşil Büyüme-Sürdürülebilir Üretim

-Pazarlar ve Değer Zincirleri- Sağlık bilincine sahip tüketicilere yanıt verme

-Kaybedecek bir şey yok- Kalite, güvenlik, kayıp ve atık

Düşünce için gıda- Eylem sorunları

 

Rapora göre Meyve Sebze tedarik sistemini etkileyen dış etkenler;

2020-12-26 (2).png